เตรียมระบบ

ส่วนของผู้สอน: ติดตั้งและเปิด gateway, หน้าแชต และ Gemma

Author

ผศ.ดร.ศุภชัย วรพจน์พิศุทธิ์

Published

4 ตุลาคม 2569

ส่วนของผู้สอน นักเรียนไม่ต้องทำหน้านี้ นักเรียนใช้แค่ Arduino และเปิดหน้าแชตในเบราว์เซอร์

ระบบฝั่งคอมพิวเตอร์ทั้งหมดรันบนเครื่องผู้สอนเครื่องเดียว ไม่ใช้ virtual environment ติดตั้งแพ็กเกจตรง ๆ ด้วย pip

ต้องมี

รายการ รายละเอียด
คอมพิวเตอร์ Python 3.10 ขึ้นไป, RAM 8 GB (16 GB ถ้ารัน Gemma บน CPU), ไม่ต้องมี GPU
Wi-Fi 2.4 GHz วงเดียวกับบอร์ด และไม่เปิด client/AP isolation (Wi-Fi โรงเรียนหรือ guest มักเปิดไว้ แนะนำ router ที่เตรียมเอง)
ไฟล์ โคลน repo นี้ แล้วเปิดเทอร์มินัลที่โฟลเดอร์หลัก

ติดตั้ง (ครั้งเดียว)

pip install streamlit
python -m unittest discover -s gateway/tests -t .

ท้ายผลทดสอบต้องเห็น OK (gateway ใช้เฉพาะ standard library จึงมีแค่ Streamlit ที่ต้องติดตั้ง ถ้าจะใช้ notebook ให้ pip install jupyterlab เพิ่ม)

เปิดระบบก่อนนักเรียนเข้าห้อง

เทอร์มินัลที่ 1: gateway

python -m gateway.server --lan

เทอร์มินัลที่ 2: หน้าแชต

streamlit run chatbot/app.py

(ไฟล์ .streamlit/config.toml ตั้งให้เครื่องอื่นเปิดได้ที่พอร์ต 8501 อยู่แล้ว)

gateway จะพิมพ์ IP ที่ใช้งาน เช่น

>>> Gateway IP: 192.168.1.112   chat page: http://192.168.1.112:8501

เขียนที่อยู่หน้าแชตและข้อมูลต่อไปนี้ให้นักเรียน: ชื่อ/รหัส Wi-Fi, DEVICE_ID ของแต่ละคน (desk-01 … ห้ามใช้ชื่อจริง ต้องไม่ซ้ำกัน), URL หน้าแชต บอร์ดค้นหา gateway เอง ไม่ต้องกรอก IP

เปิด Gemma (ไม่บังคับ)

ค่าเริ่มต้นแปลข้อความด้วยกฎคำสำคัญ ซึ่งเร็วและไม่ต้องติดตั้งเพิ่ม ถ้าต้องการให้ AI แปล (และให้นักเรียนเห็นผลของ system prompt ของตัวเอง) ทำตามนี้ ดูรายละเอียดที่หน้า AI

powershell -ExecutionPolicy Bypass -File ai\scripts\setup_gemma_cpu.ps1

ขั้นนี้ดาวน์โหลดครั้งเดียว (~3.4 GB) จากนั้นทุกครั้ง: เทอร์มินัลที่ 3 เปิด Gemma แล้วเปิด gateway ใหม่ด้วยตัวแปล gemma

powershell -ExecutionPolicy Bypass -File ai\scripts\start_gemma_cpu.ps1
$env:AIOT_TRANSLATOR='gemma'; python -m gateway.server --lan

firewall ของ Windows (ครั้งเดียว)

ครั้งแรกที่รัน --lan Windows จะถามสิทธิ์ ให้เลือก Private networks เท่านั้น หรือรันใน PowerShell แบบ Administrator

New-NetFirewallRule -DisplayName "AIoT" -Direction Inbound -Profile Private -Protocol TCP -LocalPort 8000,8501 -Action Allow
New-NetFirewallRule -DisplayName "AIoT discovery" -Direction Inbound -Profile Private -Protocol UDP -LocalPort 8000 -Action Allow

ตั้ง Wi-Fi ห้องเรียนเป็น Private network และอย่าเปิดพอร์ตนี้บนเครือข่ายสาธารณะ ระบบนี้ไม่มีรหัสผ่านหรือ TLS (ดูเหตุผล)

ตรวจความพร้อม (2 นาที)

เปิด gateway แล้วรันตัวจำลองบอร์ดในอีกเทอร์มินัล

python devices\simulator\simulate_board.py

ต้องเห็น ผ่านทั้งหมด จากนั้นดูว่าบอร์ดจริงอย่างน้อย 1 ชุดขึ้น HTTP 200 ใน Serial Monitor และเปิดหน้าแชตจากโทรศัพท์ได้

ข้อควรระวังระหว่างสอน

  • ข้อความแชตของนักเรียนอาจถูกส่งไปประมวลผลบน Internet ถ้าใช้ Gemma บน Colab: เตือนไม่ให้พิมพ์ข้อมูลส่วนตัว
  • นักเรียนทุกคนสั่งไฟของทุกบอร์ดได้ (ไม่มีการยืนยันตัวตน) ใช้เป็นตัวอย่างนำเข้าเรื่องความปลอดภัยรอบหน้า
  • ถ้า gateway หรือ Gemma มีปัญหา กด Ctrl+C แล้วเปิด gateway ใหม่โดยไม่ตั้ง AIOT_TRANSLATOR บอร์ดเชื่อมต่อใหม่เองภายในไม่กี่วินาที และหากติดต่อไม่ได้ หลอดไฟยังทำงานด้วยเกณฑ์ของบอร์ด
  • แก้ปัญหาหน้างาน: หน้าแก้ปัญหา