การบันทึกข้อมูลท่าทาง

ตั้งกล้องให้ถูก แล้วใช้เครื่องมือ Pose Recorder

Author

ผศ.ดร.ศุภชัย วรพจน์พิศุทธิ์

Published

13 ตุลาคม 2569

ข้อมูลที่ดีเริ่มจากการถ่าย ไม่ใช่การวิเคราะห์ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดในงานที่ผ่านมาคือมุมกล้องไม่ตรงกับระนาบการเคลื่อนไหว ซึ่งแก้ภายหลังไม่ได้

เลือกมุมกล้องจากระนาบการเคลื่อนไหว

การเคลื่อนไหวของร่างกายแบ่งตามระนาบ (plane of motion) กล้องควรตั้งฉากกับระนาบนั้น เพื่อให้การเคลื่อนไหวขนานกับหน้ากล้อง

ระนาบ การเคลื่อนไหว ตัวอย่างท่า ตั้งกล้อง
Sagittal (แบ่งซ้าย–ขวา) งอ–เหยียด (flexion–extension) squat, ลุก–นั่ง, lunge, deadlift, bicep curl, ยกแขนด้านหน้า, การเดิน ด้านข้าง
Frontal (แบ่งหน้า–หลัง) กาง–หุบ (abduction–adduction), เอียงตัว ยกแขนด้านข้าง, กางสะโพก, shoulder press, ดูเข่าบิดเข้าขณะ squat ด้านหน้า หรือด้านหลัง
Transverse (แบ่งบน–ล่าง) การหมุน บิดลำตัว, หมุนไหล่ กล้องตัวเดียววัดได้ไม่ดี ควรใช้ IMU (หัวข้อ 2)
Importantต้องการเทียบซ้าย–ขวา?

ถ้าถ่ายด้านข้าง ซีกที่ไกลกล้องมักถูกบัง ค่าของซีกนั้นเชื่อถือไม่ได้ มีสองทางเลือก

  1. ถ้าท่านั้นเห็นทั้งสองข้างจากด้านหน้าได้ (เช่น ยกแขนด้านข้าง, shoulder press, squat) ให้ถ่ายด้านหน้า
  2. ถ้าต้องดูมุมงอ–เหยียด (เช่น มุมเข่าตอนลุก–นั่ง) ให้ถ่ายสองครั้ง ครั้งละข้าง โดยหันซีกที่วัดเข้าหากล้อง

ตั้งกล้องและสถานที่

iPad บนขาตั้ง สูงระดับสะโพก/ข้อต่อที่สนใจ ห่าง 2–3.5 เมตร (เห็นทั้งตัว + เผื่อขอบ) หันข้างเข้ากล้อง ซีกที่วัดอยู่ใกล้กล้อง

รายการตรวจก่อนถ่าย

ตั้งค่ากล้อง iPad / iPhone

เปิด การตั้งค่า (Settings) → กล้อง (Camera)

ตั้งค่า เลือก เหตุผล
รูปแบบ (Formats) ใช้ร่วมกันได้มากที่สุด (Most Compatible) ได้ไฟล์ H.264 ที่ Chrome/Edge บน Windows เปิดได้ (ค่าเริ่มต้น HEVC อาจเปิดไม่ได้)
บันทึกวิดีโอ (Record Video) 1080p ที่ 60 fps 60 เฟรม/วินาทีจับจุดสูงสุด/ต่ำสุดได้ดีกว่า ไฟล์ไม่ใหญ่เกิน

ถ้าไม่ได้เปลี่ยนรูปแบบไว้ ให้ประมวลผลไฟล์บน iPad เอง ซึ่ง Safari เปิดไฟล์ HEVC ได้

ติดมาร์กเกอร์ที่ปุ่มกระดูก (แนะนำ)

ติดสติกเกอร์วงกลมสีตัดกับเสื้อผ้า (เส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5–2 ซม.) ที่ปุ่มกระดูกด้านที่หันเข้ากล้อง ช่วยให้คนวัดมุมบนภาพได้แม่นและตรงกันทุกครั้ง และใช้ตรวจว่าจุดของ AI เยื้องจากปุ่มกระดูกแค่ไหน

ข้อต่อ จุดติดมาร์กเกอร์
ไหล่ acromion (ปลายไหล่)
ศอก lateral epicondyle ของกระดูกต้นแขน
ข้อมือ styloid process ของกระดูก ulna
สะโพก greater trochanter
เข่า lateral epicondyle ของกระดูกต้นขา (แนวข้อเข่าด้านข้าง)
ข้อเท้า lateral malleolus (ตาตุ่มนอก)
เท้า หัวกระดูก metatarsal ที่ 5

มาร์กเกอร์ขนาดเล็กไม่รบกวนการตรวจจับของ MediaPipe

ลำดับการถ่ายหนึ่งครั้ง (โปรโตคอล)

  1. ยืนนิ่ง 2–3 วินาที ในท่าเริ่มต้น ใช้เป็นค่าอ้างอิง และช่วยตรวจว่าทุกจุดมองเห็น
  2. ทำท่าอย่างน้อย 5 รอบ ด้วยความเร็วสม่ำเสมอ (ใช้รอบกลาง ๆ วิเคราะห์ ตัดรอบแรกและรอบสุดท้ายได้)
  3. ยืนนิ่งอีก 2–3 วินาที แล้วหยุดถ่าย
  4. จดไว้: ท่า มุมกล้อง ข้างที่หันเข้ากล้อง น้ำหนักที่ใช้ รหัสผู้ถูกวัด
Warningความเป็นส่วนตัว

วิดีโอเห็นหน้าและร่างกายของผู้ถูกวัด ขอความยินยอมก่อนถ่ายทุกครั้ง ใช้รหัส (เช่น S01) แทนชื่อจริงในไฟล์ และไม่เผยแพร่วิดีโอต่อสาธารณะโดยไม่ได้รับอนุญาต

ใช้เครื่องมือ Pose Recorder

เปิด Pose Recorder

เครื่องมือมีสองโหมด

ไฟล์วิดีโอ (แนะนำ) กล้องสด
ใช้เมื่อ ถ่ายด้วยแอปกล้องแล้วนำมาประมวลผล อยากเห็นผลทันที หรือใช้ร่วมกับ IMU แบบสด (หัวข้อ 3)
ความถี่ข้อมูล คงที่ตามที่เลือก (15/30/60 เฟรม/วินาที) ขึ้นกับความเร็วเครื่อง (ประมาณ 15–30)
ทำซ้ำได้ ได้ ประมวลผลไฟล์เดิมใหม่ได้ทุกเมื่อ ไม่ได้
ใช้ที่ไหน บน iPad หรือโน้ตบุ๊ก บน iPad (ใช้กล้องหลัง)

โหมดไฟล์วิดีโอ

  1. ในแผง ข้อมูลการบันทึก เลือก ท่า เครื่องมือจะแนะนำมุมกล้อง ตรวจว่า มุมกล้อง ตรงกับที่ถ่ายจริง ใส่ รหัสผู้ถูกวัด
  2. กด เลือกไฟล์วิดีโอ (บน iPad เลือกจากคลังรูปภาพได้)
  3. เลือก ความถี่ในการสุ่มเฟรม ใช้ 30 สำหรับท่าทั่วไป 60 สำหรับท่าเร็ว
  4. กด เริ่มประมวลผล เครื่องมือจะเลื่อนวิดีโอทีละเฟรม คลิป 30 วินาทีใช้เวลาประมาณ 1–2 นาที
  5. ดูผลในแผง ผลการบันทึก แล้วกด ดาวน์โหลด CSV หรือ แชร์ไฟล์…
  6. ส่วนล่างของหน้าจะแสดงภาพสำหรับเทียบกับการมาร์กด้วยคน (3–10 ภาพ) คลิกภาพเพื่อบันทึกไปวัดมุมใน Kinovea ดูเทียบกับการมาร์กด้วยคน

โหมดนี้ใช้โมเดล Full เป็นค่าเริ่มต้น เลือก Heavy ในแผงตั้งค่าได้ถ้าประมวลผลบนโน้ตบุ๊ก (แม่นที่สุดแต่ช้ากว่าหลายเท่า)

โหมดกล้องสด

  1. ตั้ง iPad บนขาตั้ง เปิดแท็บ กล้องสด กด เปิดกล้อง และอนุญาตการใช้กล้อง (ค่าเริ่มต้นคือกล้องหลัง)
  2. ตั้งข้อมูลการบันทึกเหมือนโหมดไฟล์ เลือก ระยะเวลา
  3. กด เริ่มบันทึก เครื่องมือจะนับถอยหลัง 5 วินาทีให้ผู้ถูกวัดเตรียมตัว
  4. บันทึกหยุดเองเมื่อครบเวลา (หรือกด หยุดบันทึก) แล้วดาวน์โหลดหรือแชร์ไฟล์

โหมดนี้ใช้โมเดล Lite เป็นค่าเริ่มต้นเพื่อให้ทันเวลาจริง และไม่มีภาพสำหรับเทียบกับ Kinovea เพราะไม่ได้เก็บวิดีโอไว้ ถ้าต้องการทำใบงานเทียบความแม่นยำ ให้ถ่ายด้วยแอปกล้องแล้วใช้โหมดไฟล์วิดีโอ

ตรวจคุณภาพก่อนนำไปวิเคราะห์

ระหว่างประมวลผล ดูแผงความชัดของจุด ข้อต่อที่สนใจควรเป็นสีเขียวเกือบตลอด หลังบันทึกเสร็จ เครื่องมือจะสรุปและเตือนถ้า

  • ตรวจไม่พบคนในบางเฟรม (เฟรมเหล่านั้นจะมี detected = 0 และค่าว่าง)
  • จุดใดมี visibility เฉลี่ยต่ำกว่า 0.5 (น่าจะถูกบัง ไม่ควรใช้จุดนั้น)
  • อัตราเฟรมของกล้องสดต่ำกว่า 15 เฟรม/วินาที

ถ้าได้คำเตือนเกี่ยวกับข้อต่อที่ต้องการวิเคราะห์ ถ่ายใหม่ดีกว่าพยายามแก้ข้อมูลภายหลัง

ขั้นต่อไป: อ่านและตีความข้อมูล